Door alle geheimzinnigheid, het onduidelijke puberale gedrag of de meligheid krijg je het in de gaten: je dochter of zoon heeft verkering. De geliefde wordt aan je voorgesteld en ze verdwijnen samen naar de slaapkamer. Wat moet je doen? Koekjes brengen met thee? Luisteren aan de deur? Toen je met je eerste vriendinnetje of vriendje vrijde, wist je hoe spannend het was om je eerste zoen te krijgen, hoe je bloedbanen kookte bij het eerste stukje bloot. Natuurlijk wist je wel waar de kindertjes vandaan kwamen maar de openheid waarmee onze kinderen worden opgevoed en grootgebracht was er niet.

Informatie over seksuele voorlichting, daar moest je naar op zoek gaan. Informatie over seks is voor de jeugd tegenwoordig zo makkelijk toegankelijk geworden. Condooms ken je van de reclame, seksscènes in soapseries dwarrelen de hele dag over het scherm, en popmuziek en films zitten vol sekstalk. Maar ben je wel zeker dat je kind alles weet over seks of over veilig vrijen? Je wilt niet dat ze beschadigd worden en het idee dat ze op hun dertiende al een kind krijgen kan slapeloze nachten bezorgen.

Seksuoloog Peter Leusink van www.seksualteit.nl stelde ik wederom wat vragen over seksuele voorlichting bij pubers en hun relatie met hun ouders. Daarnaast heb ik ook wat vragen voorgelegd aan een moeder (Conny, 43 jaar) met twee opgroeiende pubermeiden.

Als het zover is dat je dochter of zoon een liefdesrelatie krijgt, moet je er dan vanuit gaan dat hij of zij goed is voorgelicht?
Dat hangt er van af. Als je altijd al open over seks praat, ook al voordat er überhaupt een liefdesrelatie was, dan zal het waarschijnlijk vanzelfsprekend zijn dat hij of zij goed is voorgelicht. Als je jezelf die vraag gaat stellen op het moment dat die relatie ontstaat, dan ben je waarschijnlijk al te laat, maar ga er dan niet van uit dat ze alles goed weten. Neem het risico dat je uitgelachen wordt. Dat doen ze waarschijnlijk vanuit onzekerheid.

Praten zij over seks? Onderling praten ze best wel over sex denk ik. Je merkt dat hoe ouder ze worden, hoe meer ze samen bepraten. Ze lezen natuurlijk ook veel in die meidenbladen. Die lees ik ook en daar kunnen we ook wel over praten. Maar je merkt toch heel duidelijk dat ze naarmate ze volwassen worden daar ook zelf hun eigen weg in gaan kiezen. Dat ze wat meer hun privacy opzoeken, en daar hebben ze ook recht op vind ik. (Conny)

Is er een leeftijdsgrens om je dochter of zoon toestemming te geven om bij zijn of haar geliefde te laten slapen?
Geen strikte leeftijdsgrens. De grens wordt bepaald door de vraag of het kind zelf kan overzien wat slapen bij een geliefde inhoudt. Kan het kind grenzen aangeven, weet het wat het wil, is er voldoende voorlichting geweest. Ik merk dat ik al moeite heb om over 'het kind' te praten. Ik heb dan toch een jongere, een puber voor ogen, 15 jaar of ouder, pak 'm beet. Ik zou niet schromen om hierin te temporiseren als ouder. Daar waar ik in een eerder interview (zie Mama en Papa seksen) het verbieden van pornoboekjes als weinig zinvol noemde, zou ik in het toestemmen met elkaar neuken in de leeftijdsgroep 12-15 jaar terughoudender zijn, en als ouder daar ook verantwoordelijkheid in nemen.
Vrijen is iets wat je samen met een ander moet leren op zo'n jonge leeftijd en dat vraagt om zorgvuldigheid, respect voor elkaar, kennis van zaken, sociale vaardigheden en verantwoordelijkheid daarin kunnen dragen. Dit klinkt hoogdravend, en het sluit experimenteren en plezier hebben niet uit, aspecten die óók belangrijk zijn, maar ik denk dat pubers nog kwetsbaarder worden als vrijen op zo'n jonge leeftijd al een issue wordt. Mogelijk dat hier door de mening van de seksuoloog, ook mijn eigen waarden en normen doorheen spelen, ik weet niet goed hoe andere collega's hierover denken.

Ik probeer ze mee te geven dat sex met iemand, partner, moet wel met plezier gaan en niet onder dwang of omdat anderen vinden dat het wel tijd is dat je met iemand sex hebt. Dat soort verhalen doen wel de ronde op school.(Conny)

Stel dat mijn dochter van 13 een vriend van 17 heeft en aan de pil wil moet ik dat goed vinden?
Hier spelen twee zaken. Ik zou het niet goed vinden als mijn dochter van 13 met een vriend van 17 zou neuken. Er vanuit gaande dat beide in een gemiddelde ontwikkeling zit van hun leeftijdsgroep, zou ik het verschil te groot vinden wat betreft de fase waarin ze zitten. Die van 13 begint zich te ontwikkelen, die van 17 zit bijna aan het eind. En zou er van een gelijkwaardige verhouding sprake kunnen zijn? Draai het eens om: een jongen van 13 met een meisje van 17. Ik denk dat iedereen dan onmiddellijk voelt dat dit niet kan. Waarom het omgekeerde dan wel? Is het echt zo dat een meisje van 13 zoveel verder is dan een jongen van 13? Het tweede punt is de pil. Ik vind dat als er maar enige kans bestaat op ongewenste zwangerschap, of je het als ouder nou leuk vindt of niet dat ze gaan neuken, je dit moet vóórkomen. Ik zou dus haar wél de pil laten nemen, maar ook de seksuele relatie met de 17 jarige ter discussie stellen.

Wat ik doe als een van de meiden aan de pil wil, dat is natuurlijk altijd een moeilijk moment als dat daar is. Om te beginnen, het hangt er wat mij betreft wel vanaf of ze een serieuze relatie hebben en niet zomaar van bil gaan met iedereen. We hebben ze hoop ik dat wel meegegeven, uit gesprekken met ze ben ik ook niet echt bang dat ze met jan en allemaal de koffer in zullen duiken. Mijn antwoord is dus ja, je kan zoiets wel doorspreken met ze, maar als ze toch willen dan kan je dat echt niet tegenhouden. (Conny)

Is het sowieso verstandig om altijd condooms in huis te hebben?
Als je met verschillende partners vrijt of er worden geen andere voorbehoedsmiddelen gebruikt, is het goed condooms te gebruiken en deze ook thuis te hebben of bij je te hebben. Zeker bij jongeren zal het vrijen vaak onverwacht en ongecontroleerd optreden ('in de vuur van het spel'), dan kan de drempel het beste maar zo laag mogelijk zijn. Een goed gesprek met je kind kan onduidelijkheden over seks en relatie wegnemen en condooms in huis halen kan nooit kwaad.

Met dank aan Peter Leusink van www.seksualiteit.nl en Conny.

Rudolf Hunnik