// Kolom links
 

 
Mannen en vrouwen

'Mannen en vrouwen' bevat artikelen over hoe zij met elkaar in relatie staan. Dat kan gaan over de verschillen tussen de seksen, seks, vaderschap versus moederschap, ouderschap, kinderopvang, scheiding, maar ook aandacht voor relaties van gelijke seksen.


Kan een vader moederen en een moeder vaderen?
5 april 2004

“Als een vrouw functies vervult die traditioneel aan vaders zijn toegeschreven, functioneert die vrouw dan als vader of als moeder of als geen van beide?” En: “treedt een man die een heel jonge baby verzorgt, in zekere zin op als moeder?”

Deze vragen komen uit het boek “Vaderbeeld” van de psycholoog Andrew Samuels. Het antwoord op deze vragen is niet eenvoudig te geven. De begrippen vader en moeder zijn eigenlijk te beperkt om goed mee te kunnen werken. Je bent moeder als je een kind ter wereld hebt gebracht en vader als je er een verwekt hebt, maar de praktische invulling van dit ouderschap kan op allerlei manieren gedaan worden en is afhankelijk van allerlei factoren als cultuur, tijdsgewricht, financiële en sociale omstandigheden en meer. Het vaderschap en daarmee natuurlijk ook het moederschap zijn begrippen die in de psychologie voortdurend van nieuwe en elkaar vaak tegensprekende theorieën voorzien worden.

Als bij het grootbrengen van kinderen het ontbreken van een man die vader wordt genoemd een beslist negatief effect zou hebben op de psychologie van deze kinderen, zou je hieruit kunnen afleiden dat het vaderschap iets specifiek mannelijks is. Dan zouden moeders dus niet kunnen vaderen. Onderzoek wijst er echter op dat er geen onvermijdelijke psychologische gevolgen zijn van het eenouderschap. Dus ook zonder een man die vader wordt genoemd kun je een psychisch gezond kind grootbrengen.
Dit geldt andersom ook voor alleenstaande vaders. Natuurlijk hebben alleenstaande ouders en hun gezinnen vaak bepaalde specifieke problemen, maar die zijn niet ‘zuiver’ van psychologische aard; er zijn politieke, economische en culturele beperkingen voor een geslaagd eenouderschap. Volgens Samuels kan een vrouw die in haar eentje kinderen grootbrengt, of een vrouw die kinderen grootbrengt in een homoseksuele relatie, of een vrouw in een conventioneel huwelijk, wel degelijk vervullen wat gewoonlijk als vaderlijke functies wordt beschouwd.
Vrouwen kunnen dus vaderen, en andersom kunnen mannen moederen.   


De rol van de vader wordt vaak gezien als complementair ten opzichte van die van de moeder. Dit wordt als vanzelfsprekend ervaren. Samuels is het niet eens met de vanzelfsprekendheid van deze ‘elkaar aanvullende tegenpolen’. Om complementariteit uit te drukken heb je twee lijstjes nodig. Ook in dit geval zien we deze lijstjes opduiken. Samuels geeft het voorbeeld van de lijstjes die een vrouwelijke collega van hem opgesteld had om te gebruiken bij een voordracht over “De rol van de vader in de instituties”









moederrol vaderrol


  • zorg
  • koestering
  • overeenkomst
  • samenzijn
  • subjectiviteit
  • emotie
  • ageren
  • gelijkheid
  • informaliteit
  • vrees voor indringing
  • introjectie en projectie
  • fantasie


  • macht
  • bevestiging
  • verschil
  • alleenzijn
  • objectiviteit
  • kennis
  • interpreteren
  • ongelijkheid, rivaliteit en competitie
  • formaliteit, recht en orde
  • vrees voor straf
  • repressie en verzet
  • taal



Samuels: “De methode van het opstellen van deze lijstjes berust op onze kennelijk onuitroeibare neiging om in termen van binaire paren te denken. In dit geval is het van belang dat de moeder de linker kolom toegewezen kreeg, aangezien we van links naar rechts lezen, zodat zij de ouder wordt op wie de complementaire vergelijking wordt gebaseerd” Op deze manier wordt de vader de ‘andere ouder’.


Samuels haalt een discussie in zijn eigen gezin aan die ging over de vraag of het gepast was of vernederend als er gezegd werd dat hij, als vader, wel eens als babysitter optrad voor zijn eigen kinderen. Dit hoor je vaak, maar is een vader de oppas voor zijn eigen kinderen?  “De vader wordt gewoonlijk uitgebeeld als de andere ouder en dat is rampzalig gebleken voor andere mogelijke manieren om zijn rol verder bloot te leggen.”  De verdeling in het bovenstaande lijstje is volgens Samuels wel nuttig maar moet eerder gezien worden als een verwijzing naar de spanning binnen één ouder, los van de sekse van deze persoon. De neiging van mensen om dit soort lijstjes te maken, denk hierbij b.v. ook aan “Mannen komen van Mars, en vrouwen van Venus”, komt misschien voort uit de manier waarmee mensen omgaan met innerlijke spanningen. De splitsing en de projectie op mannen en vrouwen van bovenstaande tegenstellingen in een ouder is een voor de hand liggende manier om dit te doen. Een echte oplossing biedt dit natuurlijk niet. Ook historische sociaal-economische factoren zorgen voor deze manier van opdeling van psychologische eigenschappen tussen mannen en vrouwen. Natuurlijk bieden de lijstjes soms een reële beschrijving van de rolverdeling in de opvoeding, maar de overredende bedoeling ervan is betwistbaar. Het is geenszins een beschrijving van een ‘natuurlijke’ rol van vaders en moeders in de kindertijd.


 Roel van der Wekken 4/3/2003
Bron: Vaderbeeld door Andrew Samuels



Kijk ook eens in ons Forum


© 2018 - Huismannen.nl - email: info@huismannen.nl


 
Nog meer...
  • Hoe mannen hun huid kunnen verzorgen
  • Mannen op zoek naar liefde, vrouwen naar geld?
  • Slaap je slank
  • Wat het WK met je gezondheid doet
  • Homovader of heteromoeder maakt niks uit

    Alle artikelen